Instalacja natynkowa w hali i warsztacie - kanały, rury czy koryta kablowe?

W hali produkcyjnej, magazynie czy warsztacie instalacja elektryczna musi być nie tylko bezpieczna, ale również łatwa do serwisowania i przygotowana na przyszłe zmiany. Dochodzą nowe maszyny, zmienia się układ stanowisk, powstają dodatkowe obwody zasilające, instalacje automatyki, monitoringu czy sieci komputerowej. W takich warunkach prowadzenie wszystkich przewodów pod tynkiem byłoby często niepraktyczne.

Dlatego w obiektach technicznych i przemysłowych bardzo często stosowana jest instalacja natynkowa. Przewody prowadzi się po ścianach, konstrukcji budynku lub pod stropem, wykorzystując do tego między innymi kanały instalacyjne, rury elektroinstalacyjne, koryta oraz drabinki kablowe.

Które rozwiązanie wybrać? Nie ma jednej odpowiedzi. Kanał może być najlepszy przy stanowiskach warsztatowych, rura przy podejściu do pojedynczej maszyny, natomiast koryto lub drabinka na głównej trasie prowadzącej przez halę.

W MPS Elektro dostępne są trasy i korytka kablowe, rury elektroinstalacyjne i osłonowe oraz systemy nośne i mocowania kabli, dzięki czemu sposób prowadzenia instalacji można dopasować zarówno do liczby przewodów, jak i warunków panujących w obiekcie.

Dlaczego instalacja natynkowa dobrze sprawdza się w hali i warsztacie?

Jedną z największych zalet instalacji natynkowej jest dostęp do przewodów. W przypadku awarii, modernizacji czy podłączenia nowej maszyny instalator nie musi kuć ścian ani ingerować w konstrukcję budynku.

Dobrze zaplanowany system natynkowy ułatwia:

• kontrolę stanu instalacji,

• lokalizowanie usterek,

• wymianę uszkodzonych przewodów,

• dokładanie nowych obwodów,

• doprowadzanie zasilania do nowych maszyn,

• zmianę organizacji stanowisk pracy,

• prowadzenie osobnych tras dla zasilania i automatyki,

• późniejszy serwis i konserwację.

W hali ważna jest także możliwość rozbudowy. Trasa zaplanowana wyłącznie pod aktualną liczbę przewodów może bardzo szybko okazać się niewystarczająca.

Kanały, rury czy koryta kablowe - podstawowe różnice

Każdy z systemów służy do prowadzenia przewodów, ale różni się przede wszystkim poziomem ochrony mechanicznej, dostępem serwisowym i możliwością rozbudowy.

 

Kanały instalacyjne - dobre rozwiązanie przy stanowiskach pracy

Kanał instalacyjny to zamknięty system prowadzenia przewodów, zazwyczaj wyposażony w zdejmowaną pokrywę. Może być montowany na ścianach, przy stołach warsztatowych, stanowiskach montażowych oraz w pomieszczeniach technicznych.

Sprawdza się między innymi w:

• warsztatach,

• laboratoriach,

• pomieszczeniach serwisowych,

• zapleczach technicznych,

• stanowiskach montażowych,

• częściach biurowych hali,

• punktach wyposażonych w dużą liczbę gniazd.

Dużą zaletą jest łatwy dostęp do przewodów. W przypadku odpowiednio dobranego systemu wystarczy zdjąć pokrywę, aby dołożyć nowy kabel lub zmienić istniejące połączenie.

Kanał może również umożliwiać podział wnętrza przegrodami, dzięki czemu łatwiej uporządkować różne rodzaje instalacji.

Kiedy kanał będzie dobrym wyborem?

Kanał warto rozważyć tam, gdzie:

• instalacja biegnie wzdłuż ściany,

• występuje wiele punktów odbiorczych,

• ważna jest estetyka,

• przewody mogą być później dokładane,

• potrzebny jest łatwy dostęp serwisowy,

• instalacja znajduje się poza strefą intensywnych uszkodzeń mechanicznych.

W warsztacie typowym zastosowaniem może być kanał biegnący nad stołem roboczym, z którego zasilane są gniazda, urządzenia pomiarowe czy stanowiska serwisowe.

Kiedy kanał instalacyjny może nie wystarczyć?

Kanał nie powinien być wybierany wyłącznie dlatego, że łatwo się go montuje.

W głównej części hali może być narażony na:

• uderzenia,

• działanie wózków transportowych,

• kontakt z przewożonym materiałem,

• wysoką temperaturę,

• oleje i substancje chemiczne,

• silne zapylenie.

W takich miejscach trzeba ocenić odporność konkretnego systemu lub wybrać inną metodę prowadzenia instalacji.

Rury elektroinstalacyjne - kiedy przewód potrzebuje dodatkowej ochrony?

Rura elektroinstalacyjna tworzy indywidualną osłonę dla przewodów. W zależności od zastosowania można wykorzystać rury sztywne, giętkie, karbowane lub specjalne rury osłonowe.

W hali i warsztacie są szczególnie przydatne przy:

• zejściach z głównej trasy kablowej,

• doprowadzeniu przewodu do maszyny,

• prowadzeniu instalacji po słupach,

• ochronie przewodów w niższych partiach ścian,

• zasilaniu czujników i elementów automatyki,

• przejściach przez określone strefy techniczne.

Rury chronią przewody przed uszkodzeniami mechanicznymi i oddziaływaniem środowiska, a odpowiednio zaprojektowany system może również ułatwić późniejszą wymianę kabla.

Rury sztywne

Rury sztywne dobrze sprawdzają się na prostych odcinkach ścian i słupów.

Zapewniają:

• stabilne prowadzenie przewodu,

• uporządkowany wygląd instalacji,

• dobrą ochronę mechaniczną,

• możliwość zastosowania systemowych łuków i złączek,

• trwałe zamocowanie do podłoża.

Trzeba jednak pamiętać o odpowiednim zaplanowaniu zmian kierunku. Zbyt duża liczba łuków może znacznie utrudnić późniejsze przeciągnięcie lub wymianę kabla.

Rury giętkie

Elastyczne rury i peszle są przydatne przede wszystkim na krótkich odcinkach oraz przy urządzeniach, które mogą drgać lub wymagają elastycznego połączenia.

Dobrym przykładem jest końcowe podejście od sztywnej instalacji do maszyny.

Nie warto natomiast prowadzić długich, luźnych odcinków peszla bez odpowiedniego podparcia. Instalacja staje się wtedy mniej uporządkowana i bardziej podatna na uszkodzenia.

Koryta kablowe - podstawa dużej instalacji przemysłowej

Jeżeli przez halę trzeba przeprowadzić kilkanaście, kilkadziesiąt lub jeszcze więcej przewodów, pojedyncze rury szybko przestają być praktyczne.

W takim przypadku najczęściej stosuje się trasy kablowe wykonane z koryt lub drabinek.

Ich podstawową funkcją jest uporządkowane prowadzenie większej liczby przewodów. W MPS Elektro w tej kategorii dostępne są między innymi elementy tras, uchwyty, łączniki, rozwiązania do koryt siatkowych oraz elementy drabinek kablowych.

Koryta dobrze sprawdzają się:

• pod stropem hali,

• wzdłuż ścian,

• między rozdzielnicą a strefami produkcji,

• przy doprowadzeniu przewodów do grup maszyn,

• w pomieszczeniach technicznych,

• w rozdzielniach,

• przy dużej liczbie obwodów energetycznych i sterowniczych.

Koryto pełne, perforowane czy siatkowe?

Nie każde koryto wygląda i działa tak samo.

Koryta pełne

Pełne dno dodatkowo osłania przewody. Po zastosowaniu pokrywy instalacja może być w większym stopniu chroniona przed zanieczyszczeniami i przypadkowym kontaktem.

Trzeba jednak uwzględnić między innymi warunki cieplne przewodów i możliwość gromadzenia się zabrudzeń.

Koryta perforowane

Perforowana konstrukcja zmniejsza masę i ułatwia wykonywanie części mocowań. Jest to popularne rozwiązanie w instalacjach technicznych.

Koryta siatkowe

Koryta siatkowe zapewniają bardzo dobry dostęp do kabli i pozwalają stosunkowo łatwo modyfikować trasę.

Sprawdzają się przy instalacjach:

• elektrycznych,

• automatyki,

• teleinformatycznych,

• sterowniczych.

Otwarta konstrukcja oznacza jednak mniejszą ochronę przed spadającymi przedmiotami czy zabrudzeniami.

Drabinki kablowe

Drabinki kablowe dobrze sprawdzają się przy większych przewodach energetycznych i długich trasach przemysłowych.

Zapewniają:

• dużą nośność,

• dobry dostęp do kabli,

• korzystne warunki odprowadzania ciepła,

• możliwość prowadzenia przewodów o dużych średnicach.

Rozstaw wsporników oraz maksymalne obciążenie należy zawsze dobierać zgodnie z dokumentacją konkretnego systemu.

Najlepsze rozwiązanie? Połączenie kilku systemów

W wielu halach nie ma sensu wybierać wyłącznie pomiędzy kanałem, rurą a korytem.

Znacznie lepiej zaprojektować instalację jako kompletny system.

Przykładowo:

1. główna trasa od rozdzielnicy przebiega po drabince lub korycie,

2. w odpowiednich miejscach wykonywane są odgałęzienia,

3. przewody schodzą po słupach w rurach sztywnych,

4. ostatni odcinek do maszyny wykonany jest w rurze elastycznej,

5. przy stołach warsztatowych wykorzystuje się kanały instalacyjne,

6. przewody sterownicze i transmisyjne prowadzone są osobną trasą.

Taki układ pozwala wykorzystać zalety każdego rozwiązania.

Co wybrać do poszczególnych miejsc?

Odporność mechaniczna - szczególnie ważna w hali

W obiekcie przemysłowym przewody mogą być narażone na znacznie większe obciążenia niż w budynku mieszkalnym.

Zagrożeniem mogą być:

• wózki widłowe,

• paleciaki,

• transportowany materiał,

• ruchome elementy maszyn,

• drabiny i podnośniki,

• narzędzia,

• przesuwane regały,

• drgania,

• przypadkowe uderzenia.

Dlatego ważny jest nie tylko rodzaj osłony, ale również miejsce poprowadzenia trasy.

Najprostszym sposobem ochrony instalacji często okazuje się umieszczenie jej poza strefą, w której może dojść do uszkodzenia.

Jeżeli nie jest to możliwe, należy dobrać odpowiednio odporny system lub zastosować dodatkowe zabezpieczenia mechaniczne.

Mocowanie trasy ma równie duże znaczenie jak samo koryto

Nawet solidne koryto nie spełni swojej funkcji, jeśli zostanie zamontowane na niewłaściwie dobranych podporach.

Przy projektowaniu trzeba uwzględnić:

• ciężar samych koryt,

• masę aktualnie prowadzonych kabli,

• przyszłą rozbudowę,

• rozstaw wsporników,

• sposób mocowania do stropu lub ściany,

• rodzaj podłoża,

• drgania konstrukcji.

MPS Elektro oferuje także systemy nośne i mocowania kabli, obejmujące elementy służące do stabilnego prowadzenia i podparcia przewodów w instalacjach budynkowych oraz przemysłowych.

[link wewnętrzny: systemy nośne i mocowania kabli]

Pył, wilgoć i środowisko przemysłowe

Nie każda hala jest suchym i czystym pomieszczeniem.

Instalacja może pracować w otoczeniu, w którym występują:

• duża ilość pyłu,

• wilgoć,

• para wodna,

• oleje,

• środki myjące,

• substancje chemiczne,

• podwyższona temperatura,

• znaczne wahania temperatury.

W takich warunkach trzeba dobrać materiał systemu oraz osprzęt do środowiska.

Znaczenie mają nie tylko koryta czy rury, ale również:

• uchwyty,

• łączniki,

• śruby,

• puszki,

• dławiki,

• przepusty,

• elementy mocujące.

Cała instalacja powinna tworzyć spójny system. Odporne na korozję koryto nie rozwiąże problemu, jeżeli zostanie przymocowane elementami nieprzystosowanymi do danego środowiska.

W przypadku szczelnych wejść przewodów warto również sprawdzić poradnik „Szczelność IP w dławikach - co oznacza i dlaczego jest ważna?” dostępny na blogu MPS Elektro.

Dostęp serwisowy - parametr, którego często nie widać w kosztorysie

Przy wyborze sposobu prowadzenia instalacji często porównuje się przede wszystkim cenę materiałów. W przypadku hali czy warsztatu znacznie ważniejszy może być jednak całkowity koszt eksploatacji instalacji.

Wyobraźmy sobie awarię przewodu zasilającego maszynę produkcyjną. Jeżeli kabel znajduje się w dostępnym korycie, jego lokalizacja i wymiana mogą być stosunkowo proste. Jeżeli ten sam kabel znajduje się w długiej, ciasnej rurze z wieloma zmianami kierunku, naprawa może potrwać zdecydowanie dłużej. Każda godzina przestoju maszyny może kosztować znacznie więcej niż różnica w cenie systemu prowadzenia kabli.

Dlatego już podczas projektowania trzeba zastanowić się:

• jak pracownik serwisu dostanie się do przewodów,

• czy można bezpiecznie otworzyć pokrywę,

• czy potrzebny będzie podnośnik,

• czy obok trasy nie powstanie stała zabudowa,

• czy możliwa będzie wymiana pojedynczego przewodu,

• czy można dołożyć nowy kabel bez zatrzymywania całej części zakładu.

Koszt instalacji - nie tylko cena jednego metra

Porównanie ceny metra kanału, rury i koryta nie pokazuje rzeczywistego kosztu instalacji.

Należy uwzględnić również:

Elementy dodatkowe

Do wykonania kompletnej trasy mogą być potrzebne:

• wsporniki,

• wieszaki,

• łączniki,

• łuki,

• trójniki,

• redukcje,

• pokrywy,

• uchwyty,

• kotwy,

• puszki,

• dławiki,

• akcesoria połączeniowe.

Koszt robocizny

Wpływa na niego:

• wysokość montażu,

• liczba zmian kierunku,

• konieczność pracy z podnośnika,

• rodzaj konstrukcji budynku,

• dostępność miejsca,

• masa elementów,

• liczba przewodów.

Koszt późniejszych zmian

Instalacja może być tania podczas pierwszego montażu, ale bardzo droga po kilku latach.

W zakładzie, w którym regularnie pojawiają się nowe maszyny, możliwość szybkiego dołożenia kolejnego kabla może być ważniejsza niż minimalizacja początkowego kosztu materiału.

Nie zapominaj o zapasie miejsca

Jednym z częstszych błędów jest całkowite wypełnienie trasy już podczas pierwszego montażu.

Jeżeli koryto jest pełne, dołożenie kolejnego przewodu może oznaczać konieczność wykonania nowej trasy.

Zapas miejsca pozwala:

• dołożyć nowe obwody,

• prowadzić dodatkowe przewody sterownicze,

• rozbudować instalację maszynową,

• zmienić układ technologiczny,

• zachować wygodny dostęp podczas prac serwisowych.

W MPS Elektro zwracaliśmy już uwagę na znaczenie rezerwy i planowania rozbudowy w artykule „Jak zaplanować trasę kablową w budynku? Najważniejsze zasady dla instalatorów i projektantów”.

Przewody zasilające i sterownicze - czy prowadzić je razem?

Nowoczesna hala to nie tylko przewody energetyczne.

W jednej przestrzeni mogą występować:

• kable zasilające,

• przewody silnikowe,

• przewody sterownicze,

• magistrale komunikacyjne,

• Ethernet przemysłowy,

• systemy bezpieczeństwa,

• monitoring,

• instalacje alarmowe.

Nie należy automatycznie wrzucać wszystkich przewodów do jednej trasy.

W zależności od rodzaju instalacji potrzebna może być odpowiednia separacja, osobne koryta albo przegrody.

Jest to szczególnie istotne w pobliżu:

• falowników,

• dużych silników,

• układów rozruchowych,

• spawarek,

• urządzeń generujących zakłócenia elektromagnetyczne.

Więcej informacji na temat doboru okablowania automatyki można znaleźć w artykule „Jak dobrać przewód sterowniczy do automatyki przemysłowej?”.

Jak zaplanować instalację natynkową krok po kroku?

1. Policz przewody

Należy określić liczbę, średnicę, rodzaj i przeznaczenie wszystkich kabli.

Trzeba uwzględnić zarówno instalację obecną, jak i planowaną rozbudowę.

2. Podziel instalację na grupy

Osobno warto przeanalizować:

• zasilanie maszyn,

• gniazda,

• oświetlenie,

• automatykę,

• transmisję danych,

• monitoring,

• systemy bezpieczeństwa.

3. Wyznacz główną trasę

Powinna przebiegać możliwie prosto oraz poza strefami zagrożonymi uderzeniem.

W dużej hali główną trasę najczęściej warto wykonać w systemie koryt lub drabinek.

4. Zaplanuj odgałęzienia

Należy określić miejsca przyszłych zejść do:

• maszyn,

• rozdzielnic lokalnych,

• stanowisk,

• gniazd,

• urządzeń automatyki.

5. Oceń środowisko pracy

Trzeba uwzględnić temperaturę, wilgoć, zapylenie, substancje chemiczne i zagrożenia mechaniczne.

6. Dobierz mocowania

Podpory muszą wytrzymać masę kompletnej instalacji także po przyszłej rozbudowie.

7. Zostaw miejsce na serwis

Nie należy lokalizować połączeń i puszek w miejscach, do których później nie będzie dostępu.

Kanały, rury i koryta - co najczęściej wybrać?

Najprościej można przyjąć następującą zasadę:

Kanały instalacyjne - gdy ważny jest łatwy dostęp, estetyka i obsługa wielu punktów przy stanowisku pracy. Rury elektroinstalacyjne - gdy pojedyncze przewody lub niewielkie wiązki wymagają dodatkowej ochrony mechanicznej. Koryta i drabinki kablowe - gdy trzeba poprowadzić większą liczbę przewodów na dłuższym odcinku i zachować możliwość szybkiej rozbudowy. W obiekcie przemysłowym zwykle najlepszy jest system mieszany.

Najczęstsze błędy podczas wykonywania instalacji natynkowej

 

FAQ - instalacja natynkowa w hali i warsztacie

Co najlepiej zastosować jako główną trasę kablową w hali?

Przy dużej liczbie przewodów najczęściej warto rozważyć koryta lub drabinki kablowe. Ułatwiają prowadzenie wielu kabli, dostęp serwisowy oraz późniejszą rozbudowę.

Kiedy lepsza będzie rura elektroinstalacyjna?

Rura dobrze sprawdza się przy pojedynczych podejściach do urządzeń, zejściach po słupach oraz wszędzie tam, gdzie przewód wymaga dodatkowej ochrony mechanicznej.

Kanał czy rura do warsztatu?

Jeżeli wzdłuż stanowiska znajduje się wiele gniazd i instalacja będzie rozbudowywana, praktyczny może być kanał. W miejscu narażonym na uszkodzenia mechaniczne lepsza może być właściwie dobrana rura.

Czy całą halę można okablować w rurach?

Technicznie może być to możliwe w wybranych instalacjach, ale przy dużej liczbie przewodów rozwiązanie szybko staje się skomplikowane. Trasa korytowa jest zazwyczaj łatwiejsza do rozbudowy i serwisowania.

Materiał ma charakter informacyjny. Projektowanie, wykonywanie, rozbudowę i pomiary instalacji elektrycznych należy powierzyć osobom posiadającym odpowiednie kwalifikacje.